De methode en texturen

De Methode

Met Eten met kanker hoop ik om kankerpatiënten en hun omgeving – zo goed als het kan – te helpen bij de eetproblemen die ontstaan ten gevolge van chemo­therapie en bestraling.

Het systeem

De methode die ik heb ontwikkeld gaat uit van 5 texturen die de meeste patiënten in staat stelt te kiezen wat ze denken te kunnen eten. Door deze aanpak kunnen patiënten en degenen die ze steunen en verzorgen makkelijk kiezen wat het meest geschikt lijkt op dat moment. Daarmee groeit de kans dat ze het klaargemaakte gerecht ook werkelijk eten en hopelijk zelfs lekker vinden.

Texturen

Tijdens en na de behandeling zijn de smaak en reukzin van een patiënt onbetrouwbaar. Om de kansen iets te eten zo groot mogelijk te maken, is het belangrijk dat degene die kookt zich vooral concentreert op textuur (substantie) en temperatuur in plaats van ingrediënten. Daarom heb ik gerechten gemaakt in vijf verschillende typen textuur met gezonde, voed­zame gerechtjes.

De problemen

Problemen variëren van een pijnlijke mond, droge keel, pro­blemen met slikken en een gevoelige spijsvertering, tot gebrek aan eetlust en misselijkheid. Tijdens de behandeling is de mate waarin deze problemen opspelen afhankelijk van de effecten die de chemo en de straling op lichaam en geest hebben.

Smaak

Elk hoofdstuk geeft je bovendien gerechten met een milde, zachte smaak en gerechten die een meer uitgesproken smaak hebben. Hierdoor kunnen patiënten heel nauwkeurig kiezen: van hele subtiel tot meer uitgesproken, afhankelijk van of hun smaak meer of minder is aangetast.

De recepten zijn als volgt opgebouwd:

  • Koud en hartig met een milde smaak
  • Koud en hartig met een uitgesproken smaak
  • Koud en zoet
  • Warm en hartig met een milde smaak
  • Koud en hartig met een uitgesproken smaak
  • Warm en zoet

Portiegrootte

Veel kankerpatiënten die chemotherapie of bestralingen krijgen voelen zich bedreigd als ze grote hoeveelheden eten voorgeschoteld krijgen. Omdat hun smaak en reuk volkomen uit balans zijn, kan zo’n dampend bord vol eten, geuren en kleuren overweldigend zijn en hen geheel doen afhaken voor wat betreft welk hapje dan ook.

Het is dan ook veel gemakkelijker voor patiënten om op verschillende momenten op een dag kleine porties te eten. Dat is de reden dat de recepten in dit boek uitgaan van twee of drie kleine porties. Door gezamenlijk te eten hebben patiënten en hun omgeving wel de gelegenheid een belangrijk moment van de dag te delen, waardoor in ieder geval dat gedeelte van de maaltijd prettig en vertrouwd is. Vers bereid voedsel heeft natuurlijk de beste voedings­waarden, maar het is mogelijk om de gerechten een dag of twee in de koelkast te bewaren, of ze in te vriezen.

Temperatuur

Naast textuur zullen veel patiënten een uitgesproken voorkeur hebben voor temperatuur. Dat wil zeggen: warm of koud! Bij elke textuur vind je daarom een selectie van koude gerechten – zowel hartig als zoet – en eindigt met warme gerechten, eveneens hartig en zoet. De zoete gerechten zijn hierbij niet bedoeld als toetjes, maar als echte gerechten, net als de hartige. Het gaat er namelijk om dat patiënten eten wat ze kunnen eten, of dat nu hartig is of zoet.

Hygiëne

Bij mensen die ingrijpende behandelingen tegen kanker krijgen wordt ook het immuunsys­teem aangetast. Dat houdt in dat er een verhoogd besmettingsgevaar is en daar moet bij het koken rekening mee worden gehouden wat betreft hygiëne. Alle fruit, groenten, keuken­gerei, snijplanken, bestek en borden moeten dan ook goed schoongemaakt worden. Thee­doeken en vaatdoekjes moeten na gebruik meteen gewassen worden op een hoge temperatuur.

Over de recepten

De recepten zijn speciaal ontwikkeld voor kankerpatiënten van (bijna) alle leeftijden: Kinderen (maar geen baby’s en kleuters), tieners, volwassenen en senioren. In de meeste gevallen is het de kunst om een gerechtje te vinden met de juiste textuur en tem­peratuur om ze aan het eten te krijgen, waarbij moet worden uitgevonden of ze een voor­keur voor zoet of hartig hebben.

De recepten zijn zo eenvoudig mogelijk – maar wel inspirerend – gehouden maar met een accent op verse en gezonde ingrediënten. Ze zijn lekker genoeg om ook andere gezinsleden over te halen mee te eten. Bij elk recept worden dus ook de benodigde ingrediënten voor 4 personen (inclusief de patiënt) gegeven. Het doel is hoe dan ook duidelijk: zorgen dat er onder de gegeven omstandigheden zo veel mogelijk benodigde voeding binnenkomt. Bedenk hier­bij: iets is altijd beter dan niets!

Werkt het?

De aanpak die wordt gegeven zal niet bij iedereen werken. Elke patiënt is anders, de omstandigheden verschillen en niet iedereen reageert op dezelfde voorspelbare manier op chemotherapie of bestraling. Desondanks zal het helpen bij het bepalen welke gerechten aanspreken bij een patiënt. Als de patiënt niets kan of wil eten, dreigt onder­voeding met alle risico’s van dien. Dat kan leiden tot de noodzaak van gebruik van voedings­sup­ple­menten of dat zelfs sondevoeding moet worden overwogen.